ရေ

ရေ


ရေ (နာမ်)

မြစ်၊ ချောင်း၊ အင်းအိုင်၊ သမုဒ္ဒရာ စသည်တို့တွင် သ​ဘာဝအလျောက် တည်ရှိသော အရည်။


ရေ (စည်း)

တစုံအဦးအား လှမ်းခေါ်ရာ၌ အမည်နောက်က ဖက်ထည့်ရသော စကားလုံး။


ရေကင်းသံ

(အသံထွက်အတိုင်း အများသိ ရေကင်းသံဟု ရေးသော်လည်း အမှန်မှာ ရကင်းသံ ဖြစ်သည်။ မြန်မာတေးဂီတွင် တီးကွက်တစ်မျိုး ဖြစ်၏။ အလွန်သာယာသည်၊ ရေကင်းသံချင်း (၃၇)မျိုး ရှိ၏။

(၁) အချီကြီးသံ

(၂) အချီငယ်သံ

(၃) ဆရာတောင်းသံ

(၄) ဆရာပန်သံ

(၅) ဆရာညွန်းသံ

(၆) အတွင်းတီးပြေသံ

(၇) အပြင်တီးပြေသံ

(၈) ဆင်ဖြူရေချသံ

(၉) ရွှေပလ္လင်တည်သံ

(၁ဝ) ဗောဓိရွက်လှုပ်သံ

(၁၁) ဇမ္ဗူ့သပြေသီးကြွေသံ

(၁၂) ငါးကြင်းမြီးခတ်သံ

(၁၃) ခရုသင်းသံ

(၁၄) ခွက်ခွင်းသံ

(၁၅) ဘီလူးဝမ်းစည်ကြိုးသံ

(၁၆) မြစ်တွေးလန့်တွန်သံ

(၁၇) မြစ်တွေးငှက်တွန်သံ

(၁၈) သိကြားအုပ်ဆောင်းသံ

(၁၉) သိကြားခလုပ်သံ

(၂ဝ) သိကြားရေကန်တင်သံ

(၂၁) သိကြားလောက်ပစ်သံ

(၂၂) ကင်းပတ်ကြီးသံ

(၂၃) ကင်းပတ်ငယ်သံ

(၂၄) သပြေလားသံ

(၂၅) တုံးကိုးတံသံ

(၂၆) မျောက်မင်းအူသံ

(၂၇) ကန်ပေါက်ကျိုးသံ

(၂၈) ပြုံးရယ်ရွှင်သံ

(၂၉) နောက်ပြင်းလှသံ

(၃ဝ) ကသာဝန်းလည်သံ

(၃၁) ပွင့်လှရွှေဝါသံ

(၃၂) လုင်ပြန်တောစည်သံ

(၃၃) လင်္ကာကုန္နီသံ

(၃၄) မြင်းလှစာတောင်းသံ

(၃၅) မြင်းလှခွာသံ

(၃၆) တံငါမ အဲချင်းသံ

(၃၇) စကြာမင်း ဘိသိက်မြှောက်သံ။ (မြန်မာမှုအဘိဓာန် - မောင်ဇနိယ)


ရေငတ်တုန်း ရေတွင်းထဲကျ

ရေငတ်နေသူသည် ရေတွင်းထဲ ကျသဖြင့် အဆင်သင့် ရေသောက်ရသည် ဆိုသကဲ့သို့ မိမိ အလွန်အလိုရှိနေစဉ်တွင် လို အပ်သော အရာကို အခန့်သင့်ရသည်။

"ငါ့မှာလည်း ရေငတ်တုန်း ရေတွင်းထဲကျ ဆိုသလို ကျောင်းနေချင်တုန်း လာပြီး ကျောင်းနေမလား မေးတော့ သဘောမှာ ရှိတဲ့အတိုင်း နေချင်ပါတယ်လို့ ပြောလိုက်တယ်။" [၁၂၈၂] သူရိယ၊ ၄၊ ၂၊ ၅၈။

"သီချင်းတစ်ပုဒ် ဆိုပါဦးဟု ပွဲတောင်းသဖြင့် ရေငတ်ခိုက်တွင် ရေတွင်းထဲသို့ ကျလေသည်။" [၁၂၉၈] စာအု။ ၂၃။ (မြန်မာစကားပုံ)


ရေလှူကျိုး (၁ဝ)ပါး

(၁) စင်ကြယ်ခြင်း

(၂) ဂုဏ်သတင်းကျော်​ကြားခြင်း

(၃) အခြံအရံများခြင်း

(၄) လျင်မြန် ပေါ့ပါးခြင်း

(၅) ငတ်မွတ် ဆာလောင်မှု မရှိခြင်း

(၆) အသက်ရှည်ခြင်း

(၇) အဆင်းလှခြင်း

(၈) ချမ်းသာခြင်း

(၉) ခွန်အားကြီးခြင်း

(၁ဝ) ဉာဏ်ပညာ ကြီးခြင်း တို့ဖြစ်ကြ၏။ (ကိတ္တိသုဒ္ဓေါ၊ ခြွေရံပေါ၊ လျင်ဆောမွတ်သိပ်ကွာ၊ သန့်ရှင်းဆင်းလှ၊ ချမ်းသာရ၊ ဗလ-ဉာဏ်ပညာ၊ ရေကို လှူကြ၊ ကျိုးဆယ်ဝ၊ မုချရမည်သာ၊ ဆုမတောင်းဘဲ၊ ကျိုးပြည့်မြဲ၊ မှတ်စွဲကြလေ ပါ) (မြန်မာမှုအဘိဓာန် - မောင်ဇနိယ)


ရေတိမ်နစ်သည် (မနစ်နာသင့်ဘဲလျက် နစ်နာခံစားရသည်)

ရေနက်ကို ကူးဖြတ်ရသောအခါ မတော်တဆ နစ်မြှုပ်သေဆုံးခြင်း ဖြစ်လွယ်လေသည်။ ရေတိမ်၌ကား နစ်မြှုပ်ခြင်း ဖြစ်ရန် အကြောင်းမရှိပေ။ သို့သော်လည်း တခါတရံတွင် မမျှော်လင့်ဘဲနှင့်ရေတိမ်၌ပင် နစ်မြှုပ်သေဆုံးတတ်ပေရာ တစုံတယောက်သည် မဖြစ်သင့် မဖြစ်ထိုက်လှဘဲ တနည်းတဖုံ ထိခိုက်နစ်မွန်းခြင်း ဖြစ်ရသောအခါတွင် တင်စား၍ ရေတိမ်နစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ (မြန်မာဘန်းစကား-လှသမိန်)


ရေနုဝတီမြို့

ရေနုဝတီသည် နဂရမြို့ ဖြစ်၍ (၂၁) ကမ္ဘာထက်၌ ဝိမလ အမည်ရှိသော ပုံပြင်ထဲက ဘုရင်ကြီး နေထိုင်သော ရာဇဌာနီ မြို့ ဖြစ်လေသည်။ (မဇ္ဈိမဒေသ မြို့ရွာများမှ သမိုင်းရုပ်ကြွင်း ပုံရိပ်လွှာများ)


ရေသီနားခိုသည် (မိန်းမ-မယား လုပ်စာကို ကပ်ရပ်မှီခိုစားသည်)

မိန်းမထဘီအောက်နားကို ရေသီနားဟု ခေါ်ဆိုရာ မိန်းမထဘီနားတွင် ကပ်ခိုနေလေသကဲ့သို့ သဘောကောက်၍ ယောက်ျား တယောက်က မိန်းမသား လုပ်စာကို ကပ်ရပ် စားသောက်နေခြင်းကို ရေသီနား ခိုသည်ဟု ဆိုသည်။ (မြန် မာဘန်းစကား-လှသမိန်)




-ဆက်ရန်-

ရူး

ရူး

ရူး (နာမဝိ)

(၁)စိတ်ဖောက်ပြန်သော။

(၂)ပကတိသဘော မတည်မငြိမ် ယွင်းပျက်သော။

ရူးကြောင်ကြောင် (ကြိဝိ)

စိတ်မငြိမ်ပဲ ပေါ့ပေါ့တန်တန် ပြောဆိုပြုမူလျက်။

ရူးနှမ်းနှမ်း (ကြိဝိ)

အနည်းငယ် စိတ်မနှံ့ပဲ။

ရူးပေါပေါ (ကြိဝိ)

ရူးကြောင်ကြောင်(ကြိဝိ-နှင့်အတူတူ)။

ရူးရူးမူးမူး (ကြိဝိ)

ဆင်ခြင်နိုင်စွမ်း ကင်းကွာခြင်းကြောင့် ပြုမိပြုရာ ပြုသောအားဖြင့်။

ရူးရူးမိုက်မိုက် (ကြိဝိ)

ဆင်ခြင်ဉာဏ် ကင်းမဲ့စွာ။

ရူးသွပ် (နာမဝိ)

ပကတိစိတ် ယွင်းပျက်ဖောက်ပြန်သော။


-ဆက်ရန်-

ရု

ရု

ရုဠှီ (နာမ်)

တင်စားခေါ်ဝေါ်ခြင်း။[ပါဠိ]


-ဆက်ရန်-

ရူ

ရူ

ရူတ (ကြိ)

တသမြည်တမ်းသည်။ လွမ်းဆွတ်တမ်းတသည်။ [ပေါရာဏ]


-ဆက်ရန်-

ရီး

ရီး

ရီးတီးယားတား (ကြိဝိ)

ယီးတီးယားတား(ကြိ​ဝိ-ရှု)

ရီးတီးယောင်တောင် (ကြိဝိ)

ယီးတီးယောင်တောင် (ကြိဝိ-ရှု)


-ဆက်ရန်-

More Articles...

  1. ရီ
  2. ရိ
  3. ရာ