(သ)

တူဝ်မႄႈလိၵ်ႈဢၼ်ထူၼ်ႈ(5)


သႃ


ၸိုဝ်ႈတူၼ်ႈမႆႉဢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈမိူင်းတႆး၊ ဢၼ်ပိူၵ်ႇၼင်မၼ်း ၸႂ်ႉႁဵတ်းၸေႈလႆႈ။ (သႃ၊ မႆႉသႃ၊ ၼင်သႃ၊ သႃတူၼ်ႈ၊ သႃၶိူဝ်း၊ သႃ လႄး၊ သႃႁႆး၊ သႃၼွတ်ႈ၊ သႃမႆႉႁူ၊ ၸေႈသႃ...)

ၸိုဝ်ႈၶိူဝ်းၸိူဝ်းတႆးၸုမ်းၼိူင်ႈ ဢၼ်ယူႇၼႂ်းလႅၼ်ႊ မိူင်းတႆးတႂ်ႈၶူင်း။ (တႆးသႃ၊ မိူင်းသႃ၊ ႁူဝ်သႃ၊ လႃႈသႃ)

ၸိုဝ်ႈငူးမဵဝ်းၼိူင်ႈ ဢၼ်မီးၵွင်ႉၶႅၼ်ႇ၊ မီးသီႁမ်ႉလမ်မူၼ်ႇ။ (ငူးသႃ)

တၢင်းဢၼ် ယိူင်းထိုင်ၵိူဝ်းလီ၊ ၶေႃႈၸႂ်ႉတႃႇတိုဝ်းလီ/ဝႃႈလီ ႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်း။ (ဝႆႈသႃ၊ သႃထူႉ)

သႃ(n) မၺ်ႉၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈ၊ ၶိူဝ်းၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈ၊ ဢၼ်ဢဝ်ၼင်ၶဝ်ႁဵတ်းၸေႈ။ သႃတူၼ်ႈ၊ သႃၶိူဝ်း၊ သႃလႄး။

သႃ(n) ၸိုဝ်ႈမိူင်းလုၵ်ႈၼိူင်ႈ။ မီးတႂ်ႈၶူင်းၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ။ "မိူင်းသႃ"။

သႃ(n) ၸိုဝ်ႈၵၢတ်ႇလုၵ်ႈၼိူင်ႈ။ ပဵၼ်ဝဵင်းၸပ်းၼမ်ႉၵဵဝ်။ "ၵၢတ်ႇသႃ"။

သႃ(n) ငူးၸိူဝ်ႉၼိူင်ႈ။ "ငူးသႃ"။

သႃ(n) ဢၼ်ၼႄႁၢင်ႊထင်ႈတီႈၼင်ႈပိူင်ၼိူင်ႈ။


သႃႇ


တၢင်းဢၼ်ၼမ်သေ မၵ်းမၢႆၽတ်ႉၽဵင်ႇ။ တၢင်းဢၼ် လႆႈလိူဝ်ၵႂႃႇ၊ ပၼ်ႁႂ်ႈလႆႈလိူဝ်ၵႂႃႇ။ (သႃႇ၊ သႃႇၵႂႃႇ၊ သႃႇယဝ်ႉ၊ သႃႇသႃႇ)

တၢင်းဢၼ် ပၼ်လီတီႈတူဝ် တီႈၸႂ်၊၊ ဢၼ်ၸၢင်ႊပၼ်လႆႈၼင်ႇၼၼ်၊ ငဝ်းလၢႆးၼင်ႇၼၼ်။ ၸိုဝ်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇဝႆႉ ငဝ်းလၢႆးၼင်ႇၼၼ်၊ ၵၢင်ၸႂ်ၼင်ႇၼၼ်။ (သႃႇၸႂ်-လီၸႂ်၊ ၵုင်းသႃႇ-ၵုင်းတီႈ လီမုင်ႈလီတူၺ်း၊ ၼၢင်းသႃႇ၊ ၸၢႆးသႃႇ၊ ၵၢပ်ႈလီမိူင်းသႃႇ)

ၶူဝ်း/ယႄႇ ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ ဝၢႆးသေ ၶိုဝ်ႇဢဝ်/ၽိမ်းဢဝ်/ၸဵၼ်းဢဝ်/လီႇဢဝ်/ထွင်ဢဝ်/ပီႈ-မိပ်ႇဢဝ်ယဝ်ႉသေ ၵိုတ်းဝႆႉ။ (သႃႇ ထူဝ်ႇ၊ သႃႇၵျၢမ်း)

ငဝ်းလၢႆးသၢႆငၢႆၽိဝ်ၼိူဝ်ႉၽိဝ်ၼင် ၽွင်းလႆႈဢဝ်တႃႁၼ်၊ ဢဝ်မိုဝ်းၵႅမ်းႁူႉ(သႃႇၼိူဝ်ႉ သႃႇၼင်)

သႃႇ(n) ဢၼ်ၽွင်ဢၼ်ယွၺ်ႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈၶူဝ်းၶွင်တၢင်းၵိၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းၵိၼ်-တိုဝ်း။ သႃႇထူဝ်ႇ၊ သႃႇထူဝ်ႇၽူး၊ သႃႇမၺ်ႉ၊ သႃႇလဵၵ်းလိူဝ်ႈ၊ သႃႇၸေႈ။

သႃႇလိၼ် (n) လိၼ်ဢၼ်ၶုတ်းဢွၵ်ႇမႃးပဵၼ်ၽွင်၊ ၽွင်လိၼ်၊ ဢၼ်ၶုတ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းလိၼ်။

သႃႇၼိူဝ်ႉသႃႇၼင် (n) ပိူင်ပဵၼ်တီႈၼိူဝ်ႉၼင်ၵူၼ်း။

သႃႇ(adj) "ၵၢၼ်ႉ"။


သႃႈ


လၢႆးႁဵတ်း တၢင်းၵိၼ်ၾိင်ႈတႆး မဵဝ်းၼိူင်ႈ (ဢၼ်သုၵ်းၵေႃႈမီး၊ ဢၼ်လိပ်းၵေႃႈမီး၊ ဢၼ်သုၵ်းဢၼ်လိပ်း လေႃးၵၼ်ၵေႃႈမီး၊ သမ်ႉပႃး ၼမ်ႉသူမ်ႈ/ၼမ်ႉသူႇ) ပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်ယမ်း။ (သႃႈ၊ သႃႈပႃ၊ သႃႈၼိူဝ်ႉ၊ ၶမ်ႉသႃႈ၊ မၢၵ်ႇၶိူဝ်သႃႈ၊ သႃႈသူမ်ႈ၊ သႃႈၶူမ်၊ မူဝ်ႊသုၼ်းသႃႈ)

မီႇၽၵ်းသူမ်ႈလေႃးလႄး။ (သႃႈသူမ်ႈ)

တၢင်းဢၼ် ၵိၼ်ပႅတ်ႈ၊ ႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ်ၵႂႃႇ/မႃး။ (သႃႈၵႂႃႇ၊ ၽဵဝ်ႈၵႂႃႇ၊ ႁုပ်ႈဢဝ်ၵႂႃႇသဵင်ႈ)

တၢင်းဢၼ် ၶၢဝ်ႇလိုဝ်းႁူင်လူင်ၵႂႃႇ။ (ၶၢဝ်ႇသႃႈ၊ ၶၢဝ်ႇသႃႈလင်ႊလိုဝ်း၊ ပိူၼ်ႈသႃႈၵၼ်ဝႃႈ မီးပူႇပၢတ်ႇ)

တၢင်းဢၼ် ၶုတ်ႇထူဢဝ်ပႅတ်ႈ၊ ၶူဝ်းဢၼ် တႃႇထူပွတ်ႈမွတ်ႇပႅတ်ႈ။ (သႃႈသီႈသႃႈသႃႈ၊ သႃႈသူး)

တၢင်းဢၼ် ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ဢၼ်မီးလွင်ႈၸုတ်ႈယွမ်း၊ တႃႇၸီႉၼႄးဝႃႈ ဢမ်ႇလီထွမ်ႇ။ (သဵင်မွင်းတႅၵ်ႇ မေႃးသႃႈသႃႈ)

သႃႈ (v) လၢၺ်းမိူဝ်ႉၽၵ်း-တၢင်းၵိၼ်လၢၺ်းၼိူင်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ဢၼ်လိပ်းမၼ်းႁဵတ်း။ သႃႈသူမ်ႈ၊ သႃႈၶူမ်၊ သႃႈၽႄႉ၊ သႃႈမၢၵ်ႇသၢင်းၽေႃး။

သႃး (n) ၶူဝ်းၶိူင်ႈဢၼ်ၵၢၺ်ႇၶိုၼ်ႈတၢင်းသုင်၊ ဢၼ်တီႈဢမ်ႇၸႂ်ႈတီႈၵူၼ်းယူႇ၊ ဢၼ်ယဵပ်ႇယၼ်ၶိုၼ်ႈတူၼ်ႈမၺ်ႉတူၼ်ႈမၢၵ်ႇ။ သႃးမၺ်ႉ၊ သႃးလဵၵ်း။


သႃး


ဢွင်ႈတီႈတမ်းပၢႆး ၶူဝ်းၶွင်တႃႇၶၢႆ။ (သႃး၊ ၶၢႆၵၢတ်ႇၶၢႆသႃး၊ ၶဝ်ႈၵၢတ်ႇၶဝ်ႈသႃး၊ သႃးသႅင်ႇ၊ ၶၢႆသႅင်ႇၶၢႆသႃး)

တၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁၢင်ႊ၊ တၢင်းဢၼ် ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ႁွႆႈ/ပႃး တႃႇႁၢင်ႊလီလိူဝ်၊ ၼေတၢင်းႁၢင်ႊလီ။ (ႁၢင်ႈၶိူင်ႈသႃးၶွၼ်း၊ သၢဝ်သႃး ၶွၼ်း၊ သႃးၶွၼ်းသေ၊ သႃးၶွၼ်းယဝ်ႉ)


 


တေသိုပ်ႇထႅင်ႈ...