ႁႃ


တၢင်းဢၼ် သွၵ်ႈ၊ တူၺ်းႁႂ်ႈႁၼ်။ (ႁႃ၊ ႁႃတူၺ်း၊ ႁႃသွၵ်ႈ၊ ႁႃလႅမ်း၊ ႁႃႁၼ်)

-ၼမ်ႉၵတ်းၶႅင်၊ တီႈဢၼ်ၵတ်း ပဵၼ်ၼမ်ႉၵၢမ်ႈၶႅင်ဝႆႉ။ (ႁႃ၊ ႁႃၼမ်ႉ၊ ၼမ်ႉႁႃ၊ လွႆႁႃ၊ မိူင်းလႅၼ်ႊႁႃ၊ မၢၵ်ႇႁႃလၢတ်ႈ)


ႁႃႇ


တၢင်းဢၼ် ယွတ်ႇယၢတ်ႇလူင်း၊ တူၵ်းလူင်း၊ တၢင်းဢၼ် တင်းၼမ်လၢႆလေႃႇလူင်းမႃး။

-ပွၺ်ႇသႂ်ႇ၊ ၽုၵ်းၼုၵ်းသႂ်ႇ။

-တၢင်းဢၼ် ၸႂ်ႉတႃႇဢၢၼ်ႇၼပ်ႉ ၸွမ်းၼင်ႇလွင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၼင်ႇၼၼ်ႉ။


ႁႃႈ


တူဝ်မႄႈၼပ်ႉဢၼ်တၢမ်းသီႇ၊ ဢၼ်မႃးဢွၼ်ၼႃႈႁူၵ်း။

-ၸိုဝ်ႈတူၼ်ႈဢၼ်မီးဢၢႆႊသႅဝ်ႁိုၼ်ႇႁိုၼ်း။ (ၽၵ်းႁႃႈ)


ႁႃး


ၶေႃႈဢၼ်ၸႂ်ႉ တႃႇတၢင်တူဝ်သွင်ပႃႈသွင်ၾၢႆႇ၊ သွင်ၵေႃႉ၊ တင်းၼမ်ၼင်ႇဢၼ်လဵဝ်။ (ႁႃး၊ ႁႃးသွင်ၵေႃႉ၊ ႁဝ်းႁႃး၊ ၸိူဝ်းႁႃး)

-လႃႊထင်ႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတီႈၼႃႈသိုၵ်း တႃႇႁေႉၵင်ႈ လွင်ႈၽၼ်းတႅင်းပိုတ်းယိုဝ်း။ (ႁႃး၊ ႁႃးထင်ႉ၊ ႁႃးႁေႉ၊ ႁႃးၵင်ႈ)


ႁႃႉ


တီႈပိုတ်ႇပၢင်ႇၸႅင်ႈလႅင်း ဢၼ်ပဵၼ်ဝႆႉ လႃႇ၊ ၵၢၼ်ႉ၊ ႁိုၵ်း၊ ၽႃ၊ လၢၼ်း၊ ၸၼ်း။ (ႁႃႉ၊ လႃႇႁႃႉ၊ ႁႃႉလၢၼ်း၊ ႁႃႉႁိၼ်၊ ႁႃႉၸၼ်း၊ ႁႃႉႁိုၵ်း၊...)

-ၶေႃႈသဵင်လူပ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတီႈမိူဝ်ႈထၢမ်။ (ႁႃႉ၊ ၸႂ်ႈယူႇႁႃႉ၊ ဝႃႈတေႉႁႃႉ...)


ႁႃႊ


တၢင်းပဵၼ် ဢၼ်ၸၢင်ႊၸပ်း၊ ၸၢင်ႊတၢႆၽႂ်းၽႂ်း။ ဢၼ်ၸၢင်ႊၸပ်း ၽႄးၵႂႃႇၽႂ်းၽႂ်း။ တၢင်းဢၼ် ဢမ်ႇလႆႈတၢႆလီလီ။ (တၢႆႁႃႊ)၊ (ႁႃႊၵႆႇ၊ ႁႃႊမူ၊ ႁႃႊဢဵတ်ႇ၊၊ ႁႃႊတွင်ႉလူမ်းမႆႈ)

-ၶေႃႈသဵင်လူပ်းလင် မိူဝ်ႈသပ်းလႅင်း။ (ႁႃႊ၊ ၸိူင်ႉၼႆႁႃႊ၊ ပဵၼ်ၼႆႁႃႊ)


ႁေႉ


ၵၢင်၊ တပ်ႉ၊ သိူင်ႇဝႆႉ ၼႂ်းၵႄႈသွင်ဢၼ်။

-ၵႅတ်ႇၶႄ၊ ၵႂၢၼ်းထိင်းၸဝ်ႈၶၢမ်ႇ။ (ႁေႉၵင်ႈၵႅတ်ႇၶႄ)


ႁႄႉ


ထူဝ်ႇမဵဝ်းၼိူင်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းၾၵ်းသေ မီးဢၢႆႊ။ သႅဝ်ဢၼ် ဢွၵ်ႇတီႈတူဝ်ၵူၼ်း မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ (ထူဝ်ႇႁႄႉ၊ သႅဝ်ၵိင်ႇႁႄႉ)


ႁႆႈ


ၼမ်ႉလိူတ်ႇ/ႁွၼ်ႉ တီႈတႃတူၵ်းလူင်းမႃး။


ႁႆႊ


လႅၼ်ႊၵၢၼ်၊ လၢႆးၽုၵ်ႇသွမ်ႈတီႈႁႅင်ႈ။


ႁၢႆး


တၢင်းဢၼ် မႃးၸူႉလုမ်းတုမ်ႊၵၼ်။ (ႁၢႆးလၢႆႈ၊ ႁၢႆးဝူဝ်း၊ ႁၢႆးၵုၺ်...)

-ဢၼ်လဵၵ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၽၢႆႇတႂ်ႈဢုပ်ႉပွင် တၢင်ႇတီႈ။ (မိူင်းဢွၼ်ႇမိူင်းႁၢႆး)

-ပၢၼ်ဢွၼ်ႇ ဢၼ်ပႆႇယႂ်ႇထူၼ်ႈ၊ ၵူၺ်းပဵၼ် ဢၼ်မီးတၢင်းငဝ်းလၢႆးလီတႃႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ။ (မၢဝ်ႇ/သၢဝ်ႁၢႆး)

-တၢင်းဢၼ် ယွၼ်ႉတၢင်းသေဢၼ်ဢၼ်သေ လႆႈၵူမ်ႈၼွမ်းႁဵတ်းပၼ်ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်ပိူၼ်ႈ။ (ႁၢႆးသိုၵ်း)

-တၢင်းဢၼ် ဢဝ်ၵႂႃႇပိုၼ်ႊၽၢတ်ႇၸွၵ်းၵႃႈ။ (ႁၢႆးၵႃႈ)


ႁႂ်ႈ


ပၼ်၊ ၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈပဵၼ်။

-ၶေႃႈၵႂၢမ်းၼႂ်း တိူင်ႇၵၢဝ်ႇယွၼ်းသူး၊ ပၼ်ပွၼ်း။


ႁၵ်း


တၢင်းဢၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈပုတ်းၶၢတ်ႇ လူႉလႅဝ်သုမ်း၊ ဢၼ်ဝႆႉၸႂ် သႂ်ႇၸႂ်မီးယိူင်းဢၢၼ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽၢတ်ႇၽႄၵၼ်ၵႂႃႇ။


ႁၢၵ်း


တၢင်းဢၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈပုတ်းၶၢတ်ႇ၊ လူႉလႅဝ်သုမ်းၵႂႃႇ ယႂ်ႇယႂ်ႇလူင်လူင်။

-တၢင်းႁဵတ်း ဢၼ်ပႃးၸႂ်လမ်၊ ၶႂ်ႈယႃႉလူႉလႅဝ် ႁႂ်ႈသုမ်းၼမ်၊ တၢင်းဢၼ်လႆႈလူႉလႅဝ်သုမ်းၼမ်။


ႁၢၵ်ႈယင်ႇ


ၶိူင်ႈတွၼ်ႊတူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်လမ်ႇလူင်းၶဝ်ႈၸူး ၼႂ်းလိၼ်တီႈလိုၵ်ႉ တႃႇႁူပ်ႉႁၼ်ၼမ်ႉ လႄႈ တႃႇဢဝ်ႁႅင်းပိုၼ်းၸိုင်ႈ ၸင်ႈၸုၵ်း လႆႈလီ။


ႁၢၵ်ႈတိူၼ်း


ၶိူင်ႈတွၼ်ႊတူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်လႄႇသၢတ်ႈတႂ်ႈလိၼ်သေ ၽႄၵႂႃႇၵူႊၼႃႈၵူႊပႃႈ ၸွမ်းတႂ်ႈၽိဝ်လိၼ်မိူင်း။ ဢၼ်ပဵၼ်တႃႇႁူပ်ႉႁၼ် ၽုၼ်ႇထၢတ်ႈမၼ်းလိၼ်လႆႈၼမ်ၼမ်။


ႁတ်း


တၢင်းဢၼ် သိူဝ်းႁဵတ်းလႆႈ၊ ဢၼ်ယွၼ့်ၵွပ်ႈ တၢင်းႁူ့တႅပ်းတတ်းလႆႈလႄႈ ႁဵတ်း၊ ၶေႃႈၵိုၵ်းတင်းႁၢၼ်၊ တၢင်းဢၼ် ႁဵတ်ၼေ လႆႈ ၸႅင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႅင်း ဢမ်ႇမီးတၢင်းသိူင်ႇ။


ႁၢတ်း


တၢင်းႁဵတ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးတၢင်းၶႆႈၸႂ်၊ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး တၢင်းဝူၼ့်၊ ဢၼ်ၸၢင်ႊပၼ် တၢင်းဢမ်ႇလီၶိုၼ်း တူဝ်ၵဝ်ႇ။ တၢင်းဢၼ် မီး ပႃးလွင်ႈဝူၼ့်ဝႃႈ "ပေႃးယဝ့်ၵေႃႈ ယဝ့်ယဝ့်" ၼၼ့်။


ႁမ်


ထူင်ၶႆႇ ဢၼ်မီးႁူၺ်ႇၼႂ်းမၼ်း၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၶိူင်ႈၶူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈ ၵိုၵ်းတင်းၶိူင်ႈၸၢႆး ဢမ်ႇၼၼ် တီႈတူဝ်ဢၼ်ပေႃႈၶဝ်။ ၶေႃႈ ဢၼ်တၢင်သႂ်ႇ မိူဝ်ႈပွင့်လႃႇ (ႁမ်၊ ၶႆႇႁမ်၊ ႁူၺ်ႇႁမ်၊ ႁမ်ပူင်၊ ႁမ်ပႄ့)၊ (ပဵၼ်ႁမ်ပဵၼ်ၵႂႆး)


ႁမ်ႇ


တၢင်းႁဵတ်း ဢၼ်ၸႂ်လမ်၊ ဢမ်ႇပဵင်းၸႂ်သေ လႆႈပႃးတိၼ်ပႃးမိုဝ်းၵႂႃႇ၊ တၢင်းဢၼ် ပေႃႉႁႅမ်ထုပ့်ၼၢၵ်ႈ မဵဝ်းၼိူင်ႈ၊ တၢင်းဢၼ် ၸႂ်လမ်သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႅၼ်ႈ ဢၼ်ႁၢႆ့လိူဝ်။ (ႁမ်ႇ၊ ႁမ်ႇပၼ်၊ ႁမ်ႇသႂ်ႇ၊ ႁမ်ႇႁႂ်ႈ)

ဢမ်ႇသုၵ်းဢမ်ႇလိပ်း၊ ၽွင်းတိုၵ့်ငႃလီၵိၼ်မႃး။ (ႁမ်ႇ၊ ဢၼ်ႁမ်ႇ၊ မၢၵ်ႇၵႅင်းႁမ်ႇ)


ႁမ်ႈ


ႁေ့တပ့်ဝႆ့ ဢမ်ႇပၼ်ႁဵတ်း၊ တၢင်းဢၼ်ႁေ့သီး မဵဝ်းၼိူင်ႈ၊ ဢၼ်ဢဝ်သူပ်းဢဝ်ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈသေ ႁႂ်ႈဢူတ်း၊ ႁႂ်ႈထွႆ၊ ႁႂ်ႈယႃႇႁဵတ်း ၼင်ႇၵၢင်ၸႂ်မီး။ ႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊလၢႆးတၢင်း၊ (ႁမ်ႈ၊ ႁမ်ႈသီး၊ ႁမ်ႈတပ့်၊ ႁမ်ႈလၢတ်ႈ၊ ႁမ်ႈဝႆ့)

တၢင်းဢၼ် ပွၼ်ႈသင်ႇဝႃႈသီး မဵဝ်းၼိူင်ႈ။ (ႁမ်ႈသင်ႇ)

တၢင်းဢၼ်ႁဵတ်း ႁႂ်ႈၵိုတ်း၊ ယိုတ်း။ တၢင်းဢၼ်တပ့် ယႃႇႁႂ်ႈသိုပ်ႇပဵၼ်။ (ႁမ်ႈၵိုတ်း၊ ႁမ်ႈတပ့်၊ ႁမ်ႈႁေ့)


ႁၢမ်း


တၢင်းဢၼ် ဢမ်ႇမီး၊ ဢၼ်ဢမ်ႇမီး၊ လွင်ႈဢၼ်ပဝ်ႇ/လွတ်ႈ/လႆႈ ၽႃႈပွၺ်ႇပႅတ်ႈ။ တၢင်းဢၼ် လုတ်ႈသုၼ်ႇပႅတ်ႈ။ (ႁၢမ်း၊ ႁၢမ်း ပႅတ်ႈ၊ ႁၢမ်းပဝ်ႇ၊ ႁၢမ်းလၢႆႊ၊ ႁၢမ်းသုၼ်ႇ)

ယႃႈမိူင်းႁၢမ်း။ (ယိူဝ်ႈမဵဝ်းၼိူင်ႈ)


ႁၢမ့်


ၸွမ်းၾၢႆႇ၊ တၢင်းဢၼ်ႁူ့လႆႈ လၢမ်းဝႃႈဢဝ်လႆႈ လွင်ႈပဵၼ်ပၢၼ်းၽၢႆႇဝႆ့။ (ႁၢမ့်၊ ႁၢမ့်ၶႂ်ႈ၊ ႁၢမ့်ပဵၼ်၊ ႁၢမ့်ၸပ်း၊ ႁၢမ့်ပႃး၊ ႁၢမ့်ၽွမ့်...)


ႁၢမ်ႊ


တၢင်းဢၼ် ပိဝ်ၽူးလူင်ၵႂႃႇ၊ ၼင်ႇလႆႈၶၢမ်ႇ ယူင်ႈယွင်ႊသေ ပႃးၵႂႃႇ။ (ႁၢမ်ႊပႃးၵႂႃႇ ၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်း၊ ၽူးႁၢမ်ႊၵႂႃႇ ၸွမ်းသၢႆၼမ့်)


ႁင်း


ပဵၼ်ၸွမ်းမူႇမုင့်ဢွၼ်ႇမၼ်း၊ ဢမ်ႇပႃးလွင်ႈၶဝ်ႈၸွႆႈ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ၊ တၢင်းၼွၵ်ႈသေ ပဵၼ်ၵၢၼ်ယူႇ။ ဢဝ်ၶဝ်ဝႆ့၊ ၶမ်ဝႆ့၊ ယူႇသဝ်းဝႆ့၊ ယိုဝ်ႈဝႆ့။ ဢွင်ႈတီႈယူႇတၼ်းသဝ်း၊ တီႈလိုဝ်ႈၼွၼ်း။ (မိူၼ်ၼင်ႇ-ႁင်းၶဝ်၊ ႁင်းမၼ်း၊ ႁင်းဝႆ့ၼမ်ႉလင်ႇ၊ ႁင်းၼူၵ်ႉ)


ႁၢင်ႈ


ၶပ့်ၶိုင်ႁႅၼ်းတၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈထႃႈ၊ လႃႊႁႅၼ်းဝႆ့ၸွမ်း ၶပ့်ၶိုင်။ ၸၼ့်တၢၼ်းႁၢၼ့်ၶဵင်ႇ။

ပွတ်းတွၼ်ႊယၢမ်း သေဢၼ်ဢၼ်။ (ႁၢင်ႈဝၼ်း)


ႁၢင်း


ဢဝ်ယင်ဝႆ့ ႁႂ်ႈတေႃႇသေဢၼ်ဢၼ်၊ ဢွမ်ႇႁႂ်ႈႁႅင်ႈႁႅင်ႈ။ (ႁၢင်းၾႆး)

ၶူဝ်းဢၼ် မီးႁွင်ႊဢုၵ်းလုၵ်း ဢၼ်မီးပိူင်ၾၢင်ယၢဝ်းယၢဝ်း။ (ႁၢင်းမူ၊ ႁၢင်းလိၼ်း၊...)

တူဝ်ၶိင်းၶေႃၶေႃၽႂ်မၼ်း၊ သုၼ်ႇၽႂ်သုၼ်ႇမၼ်း၊ ၶေႃႈၸႂ့်ၵိုၵ်းပေႃႈ။ (ႁၢင်းၽႂ်ႁၢင်းမၼ်း၊ ႁၢင်းၵဝ်၊ ႁၢင်းသႅင်ပေႃႈ)


ႁၢင်ႊ


တူဝ်ၵိုၵ်းၾၢင်၊ ပိူင်ၸႂ်ႁၼ်တီႈတႃ၊ ၶၢပ်ႈတူဝ်၊ ႁုၼ်ႇ။ ဢၼ်ႁၼ်လႆႈ ဢၼ်မီးပိူင်ၾၢင်။


ႁူင်ႈ


တၢင်းဢၼ် ယၢတ်ႇတူၵ်းလူင်းၸူး တီႈတႅမ်ႇ၊ ၶူဝ်းဢၼ် မီးတီႈသုင် လႆႈလူင်းၸူး တီႈတႅမ်ႇ။


ႁူင်ႊ


တၢင်းဢၼ် တူၵ်းပိဝ်ၵႂႃႇၵႆၵႆ၊ ၵႂႃႇဝႆးဝႆး၊ ၵႂႃႇၶၼ်ၶၼ်။


ႁိူၼ်း


ပိူင်ၵေႃႇၵၢႆႇ တႃႇၵူၼ်းႁဝ်း သွၼ်ႈယူႇသဝ်းထင်သၢင်ႈ၊ ႁႂ်ႈလႆႈလွတ်ႈလႅတ်ႇ၊ ၾူၼ်၊ လူမ်း၊ မူင်ႈမႅင်း လႄႈ ၽေးၶဵၼ်လႂ်။

တီႈယူႇတၼ်းသဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်တႃႇ သွၼ်ႈသေႃ့ၼႂ်းမၼ်းလႆႈ၊ ဝႆ့လႆႈ၊ ယူႇလႆႈ။


ႁွင်


သဵင်လင် ဢၼ်လီထွမ်၊ သဵင်ဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ၊ သီဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ဢၼ်လီတူၺ်း။ (ၶွင်ႇသွင်ႁွင်)၊ ႁႅင်ႈလီလီငၢမ်းငၢမ်း။ (ႁႅင်ႈႁွင်)


ႁွင်ႈ


ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မီးတၢင်းၶၼ်ႈ/ၶႅၼ်ႈဝႆ့၊ ၶၼ်ငိုၼ်းဢၼ်ၼိူင်ႈ။ (မိူၼ်ၼင်ႇ-ႁွင်ႈႁဵၼ်း၊ ႁွင်ႈၶႅၵ်ႇ၊ ႁွင်ႈသွင်ပျႃးၶႂၢႆး)


ႁွင်ႊ


ပဵၼ် ႁွႆး/ၶူး/တၢင်းလူင်ၵႂႃႇ။ (မိူၼ်ၼင်ႇ-ႁွင်ႊၼမ့်၊ ၵႄးၼမ့်ႁွင်ႊ၊ ႁွင်ႊမိူင်)


ႁၢတ်ႇ


ၾၢင်ႇၼမ့်ႁႅင်ႈ ပဵၼ်သၢႆး၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ့်ႁႅင်ႈ၊ ဢဝ်ၼမ့်ၽၢတ်ႇပႅတ်ႈ။






တေသိုပ်ႇထႅင်ႈ...